ÐỌC BÌNH THUẬN QUÊ HƯƠNG : MỘT ÐỜI YÊU DẤU CỦA MƯỜNG GIANG

            Nhà biên khảo của đất Bình Thuận có bút hiệu Mường Giang, với tộc danh là Hồ Ðinh, được sinh trưởng và lớn lên tại Thị Xã Phan Thiết thuộc Tỉnh Bình Thuận, cũng chính địa danh này qua lời đồn đãi loan truyền rộng rãi trong giới nhân gian thường gọi “Cọp Khánh Hòa ! Ma Bình Thuận !” Thật vậy ! với những ai cùng Quê Hương với Mường Giang đều công nhận và ít nhất cũng một lần thấy Ma đối diện hoặc được nghe kể rất là rùng rợn.

            Sở dĩ đất Bình Thuận nổi tiếng nhiều Ma như nhà biên khảo Mường Giang đã thuật trong nhiều trường hợp mà chính chúng tôi nguyên là bạn học từ thủa thiếu thời nhà cùng xóm, hằng đêm không bất kể trời tối hoặc trời có trăng sáng cũng không dám ra ngoài sau khoản 10 giờ tối. Nguyên nhân là trong thời Pháp thuộc lẫn cuộc kháng chiến Việt Minh, do cảnh bom rơi đạn nổ đã giết hại hằng hà xa số người dân vô tội, từng giờ từng phút xác người ngã gục, kẻ đầu gành người cuối bãi, kẻ giữa suối người ven sông, kể cả nhiều nhà Chí Sĩ yêu nước cũng bị hành hình chết một cách oan uổng, mồ xiêu mả lạng, cũng chính do vậy mà linh hồn của họ không được siêu thoát mãi mãi còn vấn vương, vất vơ vất vưởng trên những chồi cây ngọn cỏ đó đây mà MG đã kể lại trong Ký Sự sắp ra mắt vào tháng 6-2009.

             Mặt khác ! qua nhiều hình ảnh trong suốt chiều dài lịch sử của đất Bình Thuận mà xưa nay tuy không thiếu những nhà viết Sử, Ký sự, nhà Bình Luận, hoặc Văn Thi Sĩ nói về Bình Thuận, nhưng lại hiếm hoi ở một nhà Biên Khảo đã dày công truy cứu, nhật tu, đúc kết tài liệu quý giá trong suốt “300 Năm’ trong hai tác phẩm đã xuất bản ‘ Bình Thuận Quê Hương Trong Ngấn Lệ (2002) và Qua Những Nẻo Ðường Bình Thuận (2004) hơn 1500 trang.

             Ngoài ra MG còn là một nhà báo (đã có hằng trăm bài viết được đăng tải trên khắp báo chí ,các diễn dàn và đọc trên các đài phát thanh của VN Hải Ngoại từ năm 1980 tới nay. Nhưng trên hết, theo Nhà Văn kỳ cựu Ðổ Tiến Ðức, chủ nhiệm báo Thời Luận (Los Angeles CA) và Giáo Sư Tâm Vô Lệ, Tổng Giám Ðốc Thư Viện Toàn Cầu, thì chính Thơ mới là Nhịp Cầu Tri Âm của tác giả với cuộc đời. Trong lảnh vực này, MG cũng đã xuất bản tập thơ ‘ Ngậm Ngùi Theo Bước Em Huyền Hoặc (hơn 150 bài thơ vào năm 2002). Tháng 6-2009 MG cũng cho ra mắt Tuyên Tập Thơ “ Bất Chợt Bâng Khuâng Nổi Nhớ Nhà ‘ hơn 200 bài thơ của riêng mình (hơn 10 bài được phổ nhạc) và phần phụ lục Thơ Văn của các tác giả nổi tiếng của Quê Hương Bình Thuận như Vũ Anh Khanh, Thu Nhi, Phạm Trong Chánh, Nguyễn Bắc Sơn, Phạm Ðình Thừa, Lê Khắc Anh Hào, Anh Vũ, Nhật Tân, Tiếp Sĩ Trường, Ngọc Dung, Cát Trắng, Mỹ Khê, Nguyễn Như Mây, Khai Trinh, Ðổ Nghê, Lê Nguyên Ngũ, Từ Thế Mộng, Dakto, Cát Biển, Phan Bá Thụy Dương, Nguyệt Ðức Thắng..

             Ðây chính là một kho tàng Văn Học quý giá về những quyển Biên Khảo viết về Bình Thuận ! đặc biệt Mường Giang đã bỏ rất nhiều công sức và thời gian ghi lại tất cả những chi tiết tỉ mỉ tất cả các đời tỉnh trưởng của Tỉnh Nhà từ năm 1952 đến tháng 4-1975, trong đó con sông Cà Ty còn có tên Mường Giang âm thầm trôi chảy giữa đôi bờ Phan Thiết, mấy ai ngờ Bình Thuận có một người tài ba, đa năng, khả ái như nhà Biên Khảo Mường Giang.

            Bình Thuận cũng là quê hương của Khai Trinh. Phan Thiết và Mũi Né không mấy cách xa, con đường xuyên qua đó lại là danh lam thắng cảnh. Di tích của Tháp Lầu Ông Hoàng ! mà nghệ thuật văn chương có đề cập cuộc tình Thi Nhân Hàn MạcTử với Mộng Cầm một thời đã qua. Mường Giang cũng không quên gợi lại những ưu tư cận đại, vì những chứng tích đó sự thật đã đi vào trang tình sử hùng hồn của Văn học Nghệ thuật, bên cạnh đó cũng đã được Ca Nhạc Sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh vẽ nên tranh bằng những nốt nhạc trầm bổng, du dương, trữ tình sống động đến ngày nay.

             Bằng về di tích Sắc tộc Chàm ! Mường Giang không quên tường thuật theo Sử liệu nước ta qua cuộc tình Huyền Trân Công Chúa ở thế kỷ 13 mà vua Cha Trần Nhân Tông đã vì sự tồn vong của Dân Tộc nên đã hy sinh gả con gái mình cho vua Chàm Chế Mân hầu đổi lấy 2 châu Ô-Lý để mở mang bờ cõi nước nhà (tức Quảng Trị và Thừa Thiên bây giờ) và cũng không ngoài mục đích giao hảo lân bang, cũng không ngoài hàm ý làm bình phong đối với giặc ngoại xâm Mông Cổ.

             Cũng chính vì sự chí công của Mường Giang trong việc khảo cứu lịch sử nói về sắc tộc Chàm nên kèm theo ký sự với nhiều hình ảnh nổi bậc đập vào mắt Ðộc Giả theo dòng sông ngăn đôi bờ Phan Thiết, cũng như khắp nẻo đường xa xôi hẻo lánh Bình Thuận từ La Gàn, Long Hương cho đến Cù Mi, La Gi, Bình Ðại (tức Bình Tuy) do sự ảnh hưởng từ ngàn xưa với huyền thoại 300 năm Bình Thuận khai mở đất đai hầu hết do kế sinh nhai kết hợp của từng đoàn người từ Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Ngải, Bình Ðịnh, Phú Yên, gọi tắc là (Bình-Trị-Thiên và Nam-Ngải-Bình-Phú) du nhập vào, từ đó cuộc sống dọc theo ven sông ra tận nhánh sông và cửa sông lại trở thành hiện thực trù phú nổi tiếng nước mắm nên đã gắng liền cái tên với dòng sông Mường Mán, ấy chính là Mường Giang vậy.

            Ðọc qua những quyển sách biên khảo dày cộm của Mường Giang không ai không khỏi tự nhủ lòng khen thầm Tác Giả Mường Giang quả đa tài, với bút pháp nhuần nhuyễn không những chỉ về mặt Biên Khảo Sử liệu, mà Ông còn để lộ phong cách hào hoa qua những vần thơ trữ tình của một thời bạch diện thư sinh, như quý Ðộc Giả thường thấy trên các Báo Chí, Ðặc San và cả trên các Diễn Ðàn Ðiện Toán, đặc biệt là Diễn Ðàn Phan Thiết Phan Bội Châu.

            Luận về tinh hoa của Quê Hương Bình Thuận, sự thật đây chính là những quyển sách về Ký Sự, nhưng lại là một kho tàng rất có giá trị tinh thần cho nền Nghệ Thuật Văn học nước nhà nói chung. Thêm vào đó Mường Giang đã thể hiện tấm lòng trang trọng nói thay cho người Bình Thuận trả lại công đạo Quân-Cán-Chính đã hy sinh, tận tụy vì quê hương Bình Thuận, và cũng chính vì thế Mường Giang đã được hầu hết không riêng gì Văn Thi Hữu, Nghệ Sĩ, mà còn đa phần Quý Chiến Hữu của Quân Lực VNCH, Quý Ðộc Giả trong ngoài nước, phần đông Quý Ðồng Hương Bình Thuận đều khen danh Mường Giang, lẽ dĩ nhiên kể cả họ và chúng tôi cũng lấy làm vinh hạnh có được một người xứng đáng là con yêu của Tổ Quốc, nói riêng của Phan Thiết, Bình Thuận vậy.

            Ký sự ‘ Bình Thuận Quê Hương Một Ðời Yêu Dấu ‘ dày trên 500 trang gồm Hai Phần : Phần đầu biên khảo khảo về tỉnh Bình Thuận (Bình Thuận, Bình Tuy, Phan Thiết). Phần này tác giả đã cập nhật hóa tài liệu lịch sử liên quan tới tỉnh nhà từ 1693-2009. Ngoài ra cón giới thiệu Nhiều Danh Nhân Học Giả Xua Nay của Bình Thuận Như Nguyễn Thông, Trận Thiện Chánh, Lâm Tô Bông, Vũ Anh Khanh, Sáu Ngọc Sương, Lê Ngọc Yến,Trần Thiện Thanh, Trương Tiến Huân, Anh Khoa, Tuấn Vũ, Ðinh Việt, Lê Trị.. Ðặc Biệt là Những Nhà Giáo Dục như các Thầy Lê Tá, Lê Bảo, Nguyễn Văn Cung, Nguyễn Quốc Biền, Ðặng Vũ Tiển, Hòa Thượng Thích Huệ Tánh.. Sau rốt là các vị Thầy Thuốc làm rạng danh tỉnh nhà từ nghề nghiệp tới đạo đức như Bác Sĩ Phạm Văn Ngà, Bùi Hữu Hồng.. Trong phần này, MG cũng có ghi rõ Hai Cuộc Bầu Cử Quốc Hội VNCH 1967 và 1971 qua lời kể của các thẩm quyền lúc đó như Phó Tỉnh trưởng Phạm Ngọc Cửu và Quận trưởng Hòa Da Thiếu Tá Dụng Văn Ðối (1971).

            Nhưng quan trọng hơn hết là phần II viết về Tiểu Khu Bình Thuận từ 1952 tới tháng 4-1975 qua phần phỏng vấn, cung cấp tài liệu của hầu hết tất cả các vị Niên Trưởng từng giữ những chức vụ quan trọng và chỉ huy tại Bình Thuận. Ðó là Ðại Tá Ngô Tấn Nghĩa (Tỉnh, Tiểu Khu trưởng), Ðốc Sự Hành Chánh Phạm Ngọc Cửu (Phó Tỉnh Trưởng Hành Chánh), Trung Tá Mai Lang Luông (Tham Mưu Trưởng TK) , các vị Trưởng Phòng 3, Phòng 2, Trung Tâm Tiếp Vận, Trưởng Ty Nội Ngoại Thuộc.. Ðặc biệt nhất là lời kể của các Tiểu Ðoàn Trưởng ÐPQ /BT hiện còn sống như Thiếu Tá Nguyễn Tư (TD275), Thiếu Tá Lê Văn Trung (TD 248), Ðại Uý Huỳnh Văn Quý (TD249), Ðại Uý Huỳnh Văn Hoàng (TD 202) và hầu hết các Sĩ Quan Ðại Ðội Trưởng như Ðại Uý Mai Xuân Cúc (DÐ954), Trung Uý Ngô Trúc Khánh (DD238), Trung Uý Cao Hoài Sơn (DD4/TD 229) , Trung Uý Nguyễn Tấn Hợi (DD4/248), Thiếu Uý Nguyễn Hửu Thu (DDCH/TD 274), Thiếu Uý Kiểm (TD212), Ðại Uý Nguyễn Duy Sâm (DDT/DD290), Ðại Uý Lê Văn Tuân (Chi Khu Phó Thiện Giáo), Ðại Uý Lê Bá Dũng (Q.Chỉ Huy Trưởng QYV Doàn Mạnh Hoạch, Các vị Quận Trưởng Trung Tá Dụng Văn Ðối (Hòa Ða, Hàm Thuận), Ðại Uý Nguyễn Văn Thức (Trưởng Phòng 2/TK), Quận Ðoàn Trưởng Cán XDNT Lê Ngọc Lan, Phó Trưởng Ty Giáo Dục và Thanh Niên Phạm Quang Giai ..

            Cũng nhờ vậy mà MG đã ghi lại được Cuộc Chiến Tết Mậu Thân1968, Cuộc Chiến Dành Dân Lấn Ðất tháng 1-1973, Những Ngày Cuối Cùng tháng 4-1975 và cuộc lui quân bằng các chiến hạm. Sau rốt qua phỏng vấn, tài liệu của các sĩ quan chỉ huy như Ðại Uý Nguyễn Quốc Hùng (Liên Ðoàn 925 ÐP), Ðại Uý Vĩnh (ÐÐT/DD1/TD212 DPQ, Trung Uý Nguyễn Tấn Hợi (DDT/DD4/TD248), Trung Uý Cao Hòai Sơn (DDT/DD4/TD229), Thiếu Uý Kiểm (DDP/DD1/TD212) là các cấp chỉ huy cũng là nhân chứng Trong ‘Trận Bắn Cháy Chiến Xa CSBV’ đêm 16-4-1975 tại Xóm Nùng trưóc khi vào xã Lương Sơn. Trận này do chính Ðại Uý Vĩnh (Hiện sống tại Hoa Kỳ) chỉ huy cuộc phục kích, dưới sự điều động của Ðại Tá Lại Văn Khuy. Lúc đó tất cả quân nhân các cấp của Bình Thuận, kể cả Ðại Tá Ngô Tấn Nghĩa đều có mặt tại chiến trường, không có ai bỏ chay, như bài viết ‘ TRẬN ÐÁNH KHÔNG CÓ ÐẠI BÀNG ‘ mà Diễn Ðàn Ðiện Tử CÁNH THÉP đăng tải vào tháng trước...

            Cảm động nhất là những bút ký trích dẫn viết lại Ðời Binh Nghiệp của Thiếu Tá Trần Bường, Ðại Uý Từ Ðức Tài, Trung Uý Ngô Trúc Khánh.. nhưng trến hết là câu chuyện Tù do Trung Úy Cao Hoài Sơn kể lại từ đầu trình diện sau đó vào Lao Xá rồi lên Kà Tót, chuyển tới Sông Mao, cuối cùng là Phú Yên. Cũng tại đây Ðại Uý Trương Văn Tuấn vượt ngục bị đánh gần chết, Ðại Uý Nguyễn Văn Thức bị phe ta tố cáo, suýt bị bắn bỏ..

            Tất cả những sự thật đều được MG viết lại cặn kẻ kể cả câu chuyện VC nằm vùng trong Trường TH. Công Lập Phan Bội Châu Phan Thiết trước tháng 4-1975.

            Cám ơn Nhà Văn Nhà Báo Mường Giang

Trân trọng !

KHAI TRINH

San Jose, Tháng 3-2009